Vandaag, op 1 november 2026, is de Brittenpassage geopend. Voor reizigers betekent de komst van de nieuwe passage meer ruimte, nieuwe voorzieningen en een comfortabelere route door station Amsterdam Zuid. Voor de projectteams die eraan hebben gewerkt, markeert het de afronding van een traject dat jaren geleden begon. De grootschalige vernieuwing van station Amsterdam Zuid, onderdeel van het grootschalige infrastructuurproject Zuidasdok, is een project dat niet alleen draait om beton, staal en techniek, maar vooral om samenwerking. Want hoe realiseer je een nieuwe reizigerstunnel op een druk station, terwijl treinverkeer, metro’s, snelwegen en de stad daaromheen gewoon blijven draaien? We spraken erover met Jelger Vos, Projectmanager bij Zuidasdok, en Ronald Vellinga, Bouwmanager namens RYSE. Hun verhaal laat zien wat er nodig is om een complexe stationsomgeving klaar te maken voor de toekomst.
"De nieuwe passage is groter dan de huidige, maar wordt straks de kleine", vertelt Ronald Vellinga. Voor veel reizigers is station Amsterdam Zuid niet meer weg te denken uit hun dagelijkse reis. Toch is het station al jaren te klein voor het groeiende aantal reizigers. "De Brittenpassage is nodig omdat het huidige station zijn grenzen heeft bereikt", vertelt Jelger. "De perrons zijn te smal, de trappen en roltrappen verwerken steeds meer reizigers. Met de komst van de Noord/Zuidlijn is dat alleen maar sterker geworden." De nieuwe passage brengt verlichting. En hoewel de Brittenpassage voor veel reizigers als een groot nieuw station zal voelen, plaatst Ronald dat direct in perspectief. "Voor het beeld: de Brittenpassage is straks groter dan de huidige stationspassage (de Minervapassage). Maar uiteindelijk wordt dit de secundaire passage. De Minervapassage wordt de komende jaren verbouwd en ongeveer drie keer zo breed als nu." De opening van de Brittenpassage op 1 november is daarom een belangrijke mijlpaal, maar zeker niet het eindstation.
Bouwen op elkaars eigendom
Wat de Brittenpassage bijzonder maakt, is dat vrijwel alles met elkaar samenhangt. Boven de bouwkuip rijden dagelijks duizenden auto's over de A10. Daarnaast liggen trein- en metrosporen. Ondertussen wordt gewerkt aan tunnels, stationsuitbreidingen, nieuwe openbare ruimte en toekomstige internationale treinverbindingen. "Je bouwt hier letterlijk op elkaars eigendom", zegt Jelger. "De snelweg, het spoor en de openbare ruimte zijn volledig van elkaar afhankelijk. Niemand kan zijn eigen deelproject uitvoeren zonder de ander." Dat maakt de opgave fundamenteel anders dan veel andere projecten. "Meestal heeft één partij de regie over een project. Hier werken gemeente Amsterdam, Rijkswaterstaat en ProRail samen aan één gezamenlijke opgave. Dat zie je niet vaak in deze omvang."
Je bouwt hier letterlijk op elkaars eigendom. De snelweg, het spoor en de openbare ruimte zijn volledig van elkaar afhankelijk. Niemand kan zijn eigen deelproject uitvoeren zonder de ander.
Samenwerken over organisatiegrenzen heen
Die complexiteit zit niet alleen in de techniek. Iedere organisatie heeft eigen verantwoordelijkheden, procedures, contracten en belangen. Soms lopen die belangen gelijk op, soms niet. Volgens Jelger vraagt dat vooral om de bereidheid om verder te kijken dan de eigen organisatie. "Je kunt hier niet zeggen: we doen het op mijn manier, omdat we het altijd zo doen. Uiteindelijk moet je kijken wat het beste is voor het project." Dat vraagt soms om creativiteit, soms om geduld en vaak om veel overleg. Grondposities moeten worden overgedragen. Contracten moeten op elkaar aansluiten. Besluiten van de ene partij hebben direct gevolgen voor andere partijen. "Het gezamenlijke einddoel helpt daarbij", vult Ronald aan. "Iedereen begrijpt waarom dit project belangrijk is. Daardoor blijf je met elkaar zoeken naar oplossingen."
Besluiten van de ene partij hebben direct gevolgen voor andere partijen. Het gezamenlijke einddoel helpt daarbij. Iedereen begrijpt waarom dit project belangrijk is. Daardoor blijf je met elkaar zoeken naar oplossingen.
Mensen en processen bij elkaar brengen
Ronald werkt als bouwmanager aan een deel van de realisatie van de Brittenpassage. Zijn werk speelt zich af op het snijvlak van ontwerp, uitvoering, techniek en samenwerking. "Ik ben eigenlijk continu bezig om mensen en processen bij elkaar te brengen." Dat betekent schakelen tussen aannemers, ontwerpers, leveranciers, toezichthouders, beheerders en opdrachtgevers. Soms gaat het om technische vraagstukken. Soms om planningen. Soms om raakvlakken tussen verschillende contracten. "Even een heel praktisch voorbeeld: een liftschacht wordt door de ene partij gebouwd, terwijl een andere partij de lift levert en onderhoudt. Als daar iets niet aansluit, moet iemand zorgen dat het wordt opgelost. Daar zit vaak onze rol." Juist op die raakvlakken ontstaat volgens Ronald de grootste meerwaarde. "Als iedereen zijn eigen deel uitvoert, gebeurt er nog steeds niets. Uiteindelijk moet alles samenkomen."
Zonder relatie geen resultaat
In een project dat zo lang duurt, blijken goede relaties minstens zo belangrijk als technische expertise. "Als je jarenlang met elkaar samenwerkt, moet je blijven investeren in vertrouwen", zegt Jelger. Ronald herkent dat. "Zonder elkaar red je het hier echt niet." Volgens hem begint dat met goede communicatie. "Ik neem altijd mijn telefoon op. Ook als iemand op zaterdag belt. Want als ik straks iemand nodig heb, helpt diegene mij ook." Het klinkt eenvoudig, maar in een omgeving waar honderden mensen, tientallen organisaties en verschillende belangen samenkomen, maakt dat dagelijks verschil.
Een planning die niet mag schuiven
Alsof de technische en organisatorische complexiteit nog niet genoeg is, wordt het project gestuurd door een planning die op sommige momenten simpelweg niet kan verschuiven. Buitendienststellingen van treinsporen worden jaren van tevoren gepland. Afsluitingen van de A10 moeten passen binnen regionale verkeersstromen. Evenementen zoals Koningsdag, grote evenementen in de Johan Cruijff ArenA, zelfs mogelijke kampioenschappen van Ajax, en landelijke dienstregelingen spelen allemaal een rol. "We werken hier van mijlpaal naar mijlpaal", vertelt Jelger. "Sommige momenten liggen al vijf of zes jaar vast. Dan moet je daar simpelweg klaar voor zijn." Voor Ronald en zijn team betekent dat een continue afstemming tussen ontwerp, uitvoering en realisatie. "Je kunt niet even zeggen dat iets een week later gaat. Dan heeft dat direct gevolgen voor alles om je heen." Juist die combinatie van techniek, logistiek en samenwerking maakt stationsgebieden zo uitdagend én interessant.
Meer dan een passage
De Brittenpassage gaat over bereikbaarheid, capaciteit en reizigerscomfort. Maar achter de zichtbare resultaten schuilt een ander verhaal. Het verhaal van organisaties die over hun eigen grenzen heen kijken. Van mensen die elkaar weten te vinden. Van een gezamenlijke ambitie die groter is dan de afzonderlijke belangen. Of zoals Jelger het samenvat: "Dit project laat zien wat er mogelijk is als je echt samenwerkt aan één opgave." Op 1 november lopen de eerste reizigers door de Brittenpassage. Voor veel betrokkenen markeert dat het einde van een intensieve fase. Tegelijkertijd is het werk op station Amsterdam Zuid nog lang niet klaar. De komende jaren verschuift de aandacht naar de verbouwing van de Minervapassage en de verdere ontwikkeling van het station.
Dit project laat zien wat er mogelijk is als je echt samenwerkt aan één opgave.
Wanneer het gesprek richting afronding gaat, kijkt Jelger alvast vooruit. "Na de opening van de Brittenpassage beginnen we aan de volgende fase. Dan gaan we aan de andere kant van het station verder. Dan kunnen we RYSE toch gewoon weer bellen?" Ronald hoeft daar niet lang over na te denken: "Wij nemen altijd op." Een luchtige afsluiting misschien, maar wel één die veel zegt over de manier waarop complexe projecten als deze worden gerealiseerd. Niet alleen door techniek of systemen, maar vooral door mensen die elkaar weten te vinden wanneer het ingewikkeld wordt.
